Σάββατο, 9 Νοεμβρίου 2019

Ο Γιάννης Σπανός στον Κινηματογράφο


Γιάννης Σπανός

26 Ιούλη 1934-30 Οκτώβρη 2019

Γεννήθηκε και έφυγε στον τόπο που αγάπησε και μεγάλωσε, στο Κιάτο Κορινθίας

Ένας από τους μεγαλύτερους μουσουργούς που γνώρισε ποτέ η Ελληνική μουσική τέχνη.
Ένας άνθρωπος και δημιουργός που το όνομά του και η καλλιτεχνική του δημιουργία είναι συνώνυμη του μουσικού ρομαντισμού και της τρυφερότητας.
Ένας συνθέτης που πάνω του ακουμπήσαμε τα νεανικά μας καρδιοχτύπια όταν τα τραγούδια του, μέσα από το "ΝΕΟ ΚΥΜΑ" άγγιζαν σαν χάδι τα όνειρά μας, συνόδευαν τα ξενύχτια μας, τραγουδούσαν τους πρώτους μας έρωτες.


Από τότε που μας πήρε απ το χέρι στο "Μια αγάπη για το καλοκαίρι" έγινε για μας ο προσωπικός μας υμνωδός. Ο Συνθέτης που πάνω στη μουσική και στα τραγούδια του σταλάξαμε δάκρυα χαράς και λύπης και στα ακούσματά του ζωγραφίσαμε όνειρα και στιγμές.

Γενικά Βιογραφικά Στοιχεία

Γεννήθηκε στο Κιάτο στις 26/7/1934.
Αγάπησε τη μουσική από μικρό παιδί έχοντας την αδελφή του ως πηγή έμπνευσης μέσα στην οικογένεια. Ο πατέρας του γιατρός ήθελε να τον σπουδάσει δικηγόρο. Όμως ο Γιάννης ζήτησε ένα ταξίδι στην Ευρώπη. Ξεκίνησε στη Γαλλία και στη συνέχεια στο Παρίσι με τη θέληση να ακολουθήσει την αγάπη του, τη Μουσική.
Εκεί ξεκίνησε τη δημιουργία του ως συνθέτης. Μεγάλα ονόματα της Γαλλικής σκηνής:
Μπριζίτ Μπαρντό, Ζιλιέτ Γκρεκό, Σερζ Γκενσμπουργκ, τραγούδησαν συνθέσεις του.
Η Επιστροφή του στην Ελλάδα συνδέθηκε με το "Μια αγάπη για το καλοκαίρι" που αποτέλεσε και την θριαμβευτική του είσοδο στην δισκογραφία.
Καταξιώθηκε μέσα στο "Νέο Κύμα"

Ο Γιάννης Σπανός στον Ελληνικό Κινηματογράφο

Θα έμοιαζε εντελώς αφύσικο ένας συνθέτης της ποιότητας του Γιάννη Σπανού να μείνει έξω από τα δρώμενα του Ελληνικού Σινεμά.
Είχαμε την ευλογία, η μουσική του δουλειά να ντύσει πολλές από τις ταινίες που είδαμε και αγαπήσαμε.
Μάλιστα κάποια από αυτά του τα έργα άφησαν τη δική τους εποχή και λατρεύτηκαν όσο τίποτα.

Από το 1966 ως το 1977, μέσα σε 11 χρόνια ο μεγάλος συνθέτης γράφει μουσική για:
18 Κινηματογραφικές ταινίες

Μπορούμε να κάνουμε ένα πέρασμα από αυτά:

Στο τέλος παραθέτω ως ταξίδι στη μνήμη και στην νοσταλγία τις πιο μεγάλες κινηματογραφικές μουσικές στιγμές του συνθέτη και στην συνέχεια 

1966  "ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΟΙ" κομεντί του Αλέκου Σακελλάριου

1966  "Ο ΓΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ" δράμα του Γιώργου Λόη

1969  "ΤΟ ΝΥΦΟΠΑΖΑΡΟ"  δράμα του Κώστα Ασημακόπουλου

1970  "ΣΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ" Αστυνομικό δράμα του Βασίλη Μαυρομμάτη

1972  "ΟΡΓΙΣΜΕΝΗ ΓΕΝΙΑ" δράμα του Μεμά Παπαδάτου

1972  "ΟΙ ΑΠΑΝΘΡΩΠΟΙ" Αστυνομικό δράμα του Παύλου Φιλίππου

1972  "ΕΚΒΙΑΣΤΑΙ" αστυνομικό δράμα του Παύλου Φιλίππου

1973  "ΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ" δράμα του Δημήτρη Κολλάτου

1973  "ΤΑΓΚΟ 2001" αστυνομικό δράμα του Κώστα Καραγιάννη

1973  "ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ" ιστορικό δράμα του Φίλιππα Φυλακτού

1974  "ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ ΚΑΒΟΥΡΙ" αστυνομικό δράμα του Κώστα Καραγιάννη

1977  "ΜΑΥΡΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ" του Παύλου Φιλίππου

1977  "ΚΛΕΙΣΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ" δράμα του Ερμή Βελλόπουλου







1967  "ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΕ ΤΟ ΔΟΛΑΡΙΟ" η εξαίρετη κομεντί του Αλέκου Σακελλάριου




Σωτήρης Μουστάκας-Γιώργος Κωνσταντίνου τραγουδούν το πολύ τρυφερό τραγούδι της ταινίας.



1970  "ΟΜΟΡΦΕΣ ΜΕΡΕΣ" ερωτικό δράμα του Κώστα Ασημακόπουλου



Εδώ ο συνθέτης γράφει μια υπέροχη μουσική στην οποία κυριαρχεί ένα συγκλονιστικό τραγούδι, το οποίο γνώρισε στη συνέχεια τεράστια επιτυχία.

"Μη μου μιλάς γι αγάπη" λοιπόν..... ένα τραγούδι που δέθηκε με τις καρδιές μας και τη γλυκιά θλίψη της νιότης μας



Αλεξάνδρα Λαδικού-Γιώργος Τζώρτζης σε ένα τρυφερό γλυκόπικρο καρέ με τη φωνή της Δήμητρας Γαλάνη.
Το μουσικό θέμα σημάδεψε την ταινία αλλά και την δισκογραφία

1971  "ΕΚΕΙΝΟ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ"  ερωτικό δράμα του Βασίλη Γεωργιάδη


Η Μεγαλύτερη μουσική κινηματογραφική στιγμή του Γιάννη Σπανού. Ένα υπέροχης αισθητικής soundtrack που σαρώνει το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Η Μουσική, τα τραγούδια με τις φωνές των Γιάννη Φέρτη και Αφροδίτης Μάνου, σφραγίζουν μια ολάκερη εποχή και ακόμα και σήμερα παραμένουν άσβηστη φλόγα στο ερωτικό λυρικό τραγούδι.



"Σαν με κοιτάς"
Δεν χρειάζονται σχόλια για αυτό το μουσικό δημιούργημα!



"Ένα καλοκαίρι" με τη φωνή της Αφροδίτης Μάνου.
Ύμνος

Λάκης Κομνηνός-Έλενα Ναθαναήλ 
Ένα τρυφερό ζευγάρι σε ένα ερωτικό δράμα



"Στα κύματα" Μουσικό θέμα



1972  "ΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ" του Κώστα Καζάκου

Ένα ακόμα υπέροχο ερωτικό δράμα σε σενάριο Τζένης Καρέζη, που ο Γιάννης Σπανός δίνει τον καλύτερο εαυτό του με μια μουσική που πραγματικά καθηλώνει συναισθηματικά και συγκινεί.


.
Τζένη Καρέζη σε ρεσιτάλ ερμηνείας σε διπλό ρόλο, μουσική μυσταγωγία



Συναισθηματική ανατριχίλα

1972  "ΑΝΑΖΗΤΗΣΙΣ" ερωτικό αστυνομικό του Ερρίκου Ανδρέου



Ένα κοσμοπολίτικο φιλμ στο οποίο επίσης ο μεγάλος μουσικός προσέθεσε την προσωπική του σφραγίδα



Η Μαρία Δημητριάδη τραγουδά το εξαίρετο μουσικό θέμα της ταινίας



Αυτός, φίλες και φίλοι, ήταν ο μεγάλος Γιάννης Σπανός στον Κινηματογράφο μας.
Κρατάμε στην καρδιά μας την μνήμη, το πέρασμα αλλά και την παρακαταθήκη του μεγάλου δημιουργού.








Παρασκευή, 1 Νοεμβρίου 2019

Η Δάφνη ντυ Μωριέ στον Κινηματογράφο (Εισαγωγή)


Θα μιλήσουμε φίλες και φίλοι για μια μεγάλη μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Μιας μορφής, της οποίας το συγγραφικό έργο άσκησε ευθεία και έντονη επίδραση και επιρροή στον Κινηματογράφο.


Δάφνη ντυ Μωριέ

Daphne du Maurier

Γεννήθηκε στις 13 Μάη 1907 στο Λονδίνο

Πέθανε στις 13 Απρίλη 1989 στην Κορνουάλη, σε ηλικία 81 ετών.

Η Δάφνη είναι μία από τις πλέον εμβληματικές συγγραφείς και δραματουργούς της σύγχρονης λογοτεχνικής εποχής του 20ου αιώνα.

Μια επιβλητική γυναίκα που μύησε το κοινό της στον δικό της συγγραφικό κόσμο.
Σε έναν κόσμο που τα χαρακτηριστικά του ήταν το έντονο μυστήριο. Οι σαφέστατες πινελιές θρίλερ. Το στοιχείο του παράξενου πάντα να παραμονεύει σε κάθε της σελίδα και δημιουργία.


Μεγάλωσε μέσα σε μια δημιουργική και πετυχημένη οικογένεια. Γονείς στον καλλιτεχνικό χώρο. Ο παππούς λαμπρός καλλιτέχνης και συγγραφέας, ο πατέρας της διάσημος ηθοποιός, η μητέρα της επίσης. Οπότε έζησε μέσα σε ένα περιβάλλον τέχνης.

Η Συγγραφική της δεινότητα ξεκίνησε στην δεκαετία του 1920. Τόπος έμπνευσής της αποτέλεσε το εξοχικό σπίτι στην Κορνουάλη, στο οποίο ξεκίνησε το μεγάλο της έργο.

Παντρεύτηκε, έκανε μια ευτυχισμένη οικογένεια σε ένα θετικό περιβάλλον για αυτήν. 
Το έργο της χαρακτηρίζεται έντονα ρομαντικό αλλά τα μυθιστορήματά της, οι χαρακτήρες της είναι γεμάτοι σκοτάδι. Έγραψε νουάρ, γοτθικά μυθιστορήματα και μικρές ιστορίες, γεμάτες μυστήριο και παντελώς απροσδόκητες ανατροπές, οι οποίες και έδωσαν και στο έργο της πολύ μεγάλη φήμη.


Ένα τέτοιο έργο, υποβλητικό, παράξενο, αισθαντικό, δεν θα μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητο τον Κινηματογράφο και τον κόσμο του.

Έτσι, πολλά και μεγάλα έργα της διάσημης και λατρεμένης για μένα αυτής γυναίκας, έγιναν κινηματογραφικά έργα, τα οποία έμειναν ανεξίτηλα στην ιστορία της έβδομης τέχνης συγκλονίζοντας με την ποιότητά τους αλλά και φέρνοντας το έργο της μεγάλης αυτής γυναίκας πολύ πιο κοντά στο απλό κοινό.

Έτσι πολλά εμβληματικά της μυθιστορήματα μεταφέρθηκαν τόσο στο σινεμά όσο και στην τηλεόραση ως εξαίρετες τηλεοπτικές σειρές.

Αντικείμενο αυτού του θέματος είναι να ξετυλίξουμε το κουβάρι αυτών των μεγάλων έργων που τόσο συγκίνησαν, τάραξαν, γοήτευσαν, τρόμαξαν το κινηματογραφικό κοινό για δεκαετίες τώρα.

Τα μυθιστορήματα που μαγνήτισαν τα βλέμματα των κινηματογραφικών δημιουργών

Είναι ώρα να αναφέρουμε τα λογοτεχνικά εκείνα έργα της μεγάλης συγγραφέως τα οποία συγκίνησαν τους κινηματογραφικούς παραγωγούς και στην συνέχεια μεταφέρθηκαν στην μεγάλη οθόνη για να γράψουν τη δική τους μεγάλη ιστορία.




"Η ταβέρνα της Τζαμάικα"  Εκδόθηκε το 1936

Μια Νουβέλα εποχής στις αρχές του 19ου αιώνα.


"Ρεβέκκα"  Εκδόθηκε το 1938

Μια συγκλονιστική ιστορία, ένα ψυχολογικό δράμα γεμάτο μυστήριο και αγωνία


"Η Ξαδέφλη μου η Ραχήλ"  Εκδόθηκε το 1951

Ένα δυνατό ρομαντικό δράμα μυστηρίου



"Τα πουλιά"

Ένα ακόμα μεγάλο ψυχογράφημα. Μια κάθοδος στις πιο μύχιες σκέψεις του ανθρώπου. Ένα έργο με έντονα τα στοιχεία του τρόμου, γεμάτο μεγάλους συμβολισμούς



"Μην κοιτάς τώρα"  (Μετά τα μεσάνυχτα)

Επίσης μια πολύ δυνατή ιστορία θρίλερ με στοιχεία τρόμου και μεταφυσικού



"Frenchman's Creek"  

Μια ρομαντική δραματική περιπέτεια




"Στα χρόνια που χωρίσαμε"

Εξαίρετο ανθρώπινο ερωτικό δράμα




"Ο Λόφος της οργής"

Δράμα



"Ο Αποδιοπομπαίος τράγος"

Δυνατό αστυνομικό θρίλερ μυστηρίου


Κλείνω εδώ το εισαγωγικό μου αφιέρωμα στην μεγάλη συγγραφέα μας και την πρώτη αναφορά των έργων της που έγιναν ταινίες για το σινεμά.

Στο επόμενο μέρος θα μιλήσουμε για αυτές καθ' εαυτές κινηματογραφικές αυτές ταινίες.

Σας ευχαριστώ.





Παρασκευή, 25 Οκτωβρίου 2019

Το Ερωτικό στοιχείο στο κλασικό Film Noir


Φίλες και Φίλοι
σε αυτό μας το θέμα, επανερχόμαστε σε μια παλιότερη σειρά παρουσιάσεων.
Αφορά το Ερωτικό στοιχείο στον Κινηματογράφο
Στο πως αυτό εκδηλώνεται, πως παρουσιάζεται, τι αντιπροσωπεύει.

Είχα κάνει δύο παρουσιάσεις για αυτό το θέμα εδώ:



Σήμερα θα πάμε σε ένα μεγάλο αλλά και λατρεμένο μου είδος στον κινηματογράφο. 
Το κλασικό Film Noir
Και θα προσεγγίσουμε 

Το Ερωτικό στοιχείο στο κλασικό Film Noir


Τι ακριβώς χαρακτηρίζει το Film Noir ;

  • Μια διάχυτη μελαγχολία
  • Μια υφέρπουσα απαισιόδοξη ματιά στη ζωή
  • Παρακμή και εκπεσμός σε όλες τις άρχουσες αξίες της κοινωνίας
  • Ενεργητική παρουσία του Γυναικείου στοιχείου


Η Γυναίκα στο κλασικό Film Noir έχει ίσως την πιο καταλυτική και ενεργητική παρουσία ανάμεσα σχεδόν σε όλα τα κινηματογραφικά είδη.
Όμως εδώ έχουμε κάτι ιδιαίτερα διαφορετικό και δυνατό!

Το ερωτικό στοιχείο στο film noir είναι τόσο έντονο, τόσο δυνατό όσο συνάμα και αδυσώπητα καταστροφικό. Τέτοιο που να παρασύρει ισοπεδωτικά τους χαρακτήρες του στον όλεθρο και την καταστροφή.

Οι θεσμοί της Αμερικάνικης κοινωνίας αμφισβητούνται ευθέως και με ωμό τρόπο. Το Αμερικάνικο "όνειρο" κατακρεουργείται και αποκαλύπτεται η ματαιοδοξία και η φτήνια του.

Έτσι μέσα από αυτή τη ματιά ο ερωτισμός στο film noir αγγίζει τα όρια του στρεβλού αλλά και του επικίνδυνου.



Τα δύο Φύλα στο Film noir

Ο Άντρας

Συνήθως τον βλέπουμε βουτηγμένο στην απόγνωση. Βιώνει ένα άσχημο παρόν. Είναι κυνηγημένος, αποκλεισμένος και κοινωνικά ζει στις παρυφές του περιθωρίου.
Συνήθως έχει να αντιμετωπίσει έναν σκληρό αγώνα επιβίωσης σε ένα περιβάλλον χωρίς αρχές και αξίες. Προσπαθεί να αντιπαλέψει αυτούς τους μηχανισμούς όντας ένα απλό γρανάζι μέσα στο κοινωνικό σύστημα.

Η Γυναίκα

Στο κινηματογραφικό αυτό είδος καθιερώνεται το είδος της ΜΟΙΡΑΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ. Αυτό που ονομάσαμε "FEMME FATALE".

Rita Hayworth ως Gilda. Κλασικό σύμβολο ερωτισμού

Η Γυναίκα στο film noir είναι γεμάτη πάθος και πόθο. Δεν είναι η απλή καθημερινή γυναίκα με τα σταθερά του κοινωνικού συστήματος (μητέρα-σύζυγος)
Σχεδόν πάντα θα την συναντήσουμε ως Ερωμένη. Ένα γρανάζι στους μηχανισμούς καταπίεσης που μπορεί να χρησιμοποιεί παντελώς αθέμιτα μέσα για να επιβιώσει αλλά και αυτή συνθλίβεται στο κοινωνικό μοντέλο.

Linda Darnell-Dana Andrews στον "ΕΚΠΤΩΤΟ ΑΓΓΕΛΟ" του OTTO PREMINGER
Το γυναικείο στοιχείο ανασύρεται στην επιφάνεια με τρόπο επιβλητικό και καθοριστικό.
Αποκτά κυρίαρχη θέση στο δράμα και στην πλοκή.
Σχεδόν πάντα εξισώνεται στην πλοκή και στην επιρροή με το αντρικό στοιχείο και πολλές φορές το ξεπερνά απόλυτα.

Η VERONICA LAKE στην "ΓΑΛΑΖΙΑ ΝΤΑΛΙΑ" του GEORGE MARSHALL

O Γυναικείος ερωτισμός ασκεί καθοριστική επίδραση στον άντρα μέσα στο film noir.
Επηρεάζει άμεσα την αντρική συμπεριφορά, καθοδηγεί τις αποφάσεις του, 
Κυριαρχεί στο δραματικό στοιχείο της ταινίας.

Και είναι τόσο σαφής η σάρωση των κλασικών στάτους στο film noir των σχέσεων άντρα-γυναίκας που το βλέπουμε με ωμό τρόπο. Πολλές φορές ο άντρας θα είναι αυτός που θα αποτελέσει το υποχείριο της γυναικείας παρουσίας.

Το Film noir δεν επιχειρεί κάποιες επιρροές στο ερωτικό στοιχείο απλά. Στηρίζει όλη του την παρουσία στον ερωτισμό έτσι που αυτός καθορίζει την εξέλιξη

H Barbara Stanwick στην "ΔΙΠΛΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ" του BILLY WILDER
Θα είναι εκείνη που θα παρασύρει τον πρωταγωνιστή στον όλεθρο και την καταστροφή.
Με έναν έρποντα ερωτισμό που πραγματικά είναι συγκλονιστικός.

Αυτό καθ' εαυτό τώρα το ερωτικό στοιχείο ως εικόνα και παράσταση στο film noir δεν θα περίμενε κανείς να ξεπεράσει κάποια συντηρητικά όρια που σηματοδοτούν την εποχή 1940-1950.
Οι ερωτικές σκηνές δεν προβάλουν το γυμνό σώμα άμεσα και απόλυτα όπως σε αντίστοιχα films του αισθησιακού κινηματογράφου. Εν ολίγοις το γυμνό είναι άκρως περιορισμένο.
Όμως, όλα τα films, διέπονται από έναν λανθάνοντα αλλά και υφέρποντα ερωτισμό που συγκλονίζει αληθινά και πολλές φορές σκορπά ρίγη συγκίνησης και αισθητικής.


Προσέξτε τα λόγια που λέει η μοναδική Rita Hayworth στον Glenn Ford, απόλυτοι πρωταγωνιστές σε ένα παθιασμένο σφιχταγκάλιασμα στην θρυλική "Gilda".
"Σε μισώ τόσο πολύ που πιστεύω ότι θα πεθάνω από όλο αυτό...."
Με μια μοναδική στιγμή τόσο ερωτική, τόσο γεμάτη πάθος!


Η GLORIA GRAHAME, στο συγκλονιστικό "IN A LONELY PLACE" του NICHOLAS RAY,
ακροβατεί ερωτικά με τον HUMPHREY BOGART σε έναν ερωτισμό που είναι ποτισμένος στο φόβο, στην αγωνία, στην αμφισβήτηση.

"LAURA" OTTO PREMINGER

O Ερωτισμός του παράξενου και του εξωπραγματικού. 
Η γοητεία που ασκεί το κάδρο μιας νεκρής γυναίκας, της JENE TIERNEY στον DANA ANDREWS είναι υφέρπουσα αλλά και απόλυτη. "Πρόσεχε νεαρέ! Μπορεί να ερωτευτείς μια νεκρή!", του λέει o Clifton Webb.

Στην νεώτερη εποχή του film noir είχαμε δημιουργίες ταινιών που ανέδειξαν το ερωτικό στοιχείο στην αισθητική τους με πιο προχωρημένο εικαστικά τρόπο χωρίς να ξεφεύγουν από τα χαρακτηριστικά του κλασικού. 


"O Tαχυδρόμος χτυπά πάντα δυό φορές" του Τάι Γκαρνέτ

Ένα χαρακτηριστικό μεγάλο film noir όπου το ερωτικό στοιχείο, τολμηρό, καταλυτικό. είναι αυτό που ωθεί την κινηματογραφική αφήγηση και εξοπλίζει τις συμπεριφορές των ηρώων.


Δείγματα αυτού του ερωτικού στοιχείου αποτελούν κάποιες συγκλονιστικές κινηματογραφικές δημιουργίες του νεώτερου film noir

1974  "CHINATOWN" του ROMAN POLANSKY

1981  "Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΧΤΥΠΑ ΠΑΝΤΑ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ" του BOB RAFELSON


Έτσι κάπως αγαπητές φίλες και φίλοι, κινείται το ερωτικό στοιχείο μέσα στο κλασικό film noir δίνοντας και εικόνες υπέροχης αισθητικής και ερωτισμού αλλά και δραματική πλοκή που συγκινεί και καθηλώνει.







Προαναγγελία ανάρτησης:


Σε λίγες μέρες. Στο ¨ΤΕΧΝΟΣΠΙΤΟ"
Τι μπορούμε να κατασκευάσουμε με δύο κομμάτια φελιζόλ συσκευασίας. 

Σάββατο, 5 Οκτωβρίου 2019

Είδαμε τον "JOKER" και σας τον παρουσιάζουμε



Φίλες και Φίλοι
Το CINEFIL προσπαθώντας να είναι κοντά στις προβολές ταινιών που κάνουν "θόρυβο",
αυτή τη φορά είναι κοντά σας εδώ με την παρουσίαση της πολύκροτης ταινίας που προβάλλεται αυτήν την εποχή στους κινηματογράφους.

Ο Αγαπητός φίλος ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, έχοντας πλέον ...ειδικευθεί στην παρουσίαση νέων ταινιών, για μία ακόμα φορά, θα μας δώσει την δική του ματιά όπως αυτός τόσο όμορφα αισθητικά και περιεκτικά γνωρίζει.

Πριν δώσουμε το ...λόγο στη γραφή του, παρουσιάζω συνοπτικά τα στοιχεία και τους συντελεστές της μεγάλης αυτής ταινίας

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ

Σενάριο:  TODD PHILLIPS & SCOTT SILVER

Σκηνοθεσία:  TODD PHILLIPS

Μουσική: HILDUR GUONADTIRR

Κινηματογράφιση:  LAWRENCE SHER

Film Editing:  JEFF GROTH

Casting:  SHAYNA MARKOWITZ

Production Design:  MARK FRIEDBERG

Art Direction:  LAURA BALLINGER

Διακόσμηση:  KRIS MORAN

Ενδυματολογία:  MARK BRIDGES

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ

JOAQUIN PHOENIX στο ρόλο του Arthur Fleck

ROBERT DE NIRO στο ρόλο του Murray Franklin

ΖΑΖΙΕ ΒΕΕΤΖ στο ρόλο της Sophie Dumond

FRANCES CONROY στο ρόλο της Penny Fleck

BRETT CULLEN στο ρόλο του Thomas Wayne

SHE WHIGHAM στο ρόλο του Detective Burke

BILL CAMP στο ρόλο του Detective Garrity


Είναι όμως στιγμή να δώσω το λόγο στον Νίκο Παπακωνσταντίνου για την αναλυτική του παρουσίαση:


Joker



Ο Batman είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς και ενδιαφέροντες υπερήρωες. Σε αντίθεση με τον Superman, ο οποίος είναι, κατ' ουσίαν, τέλειος από κάθε άποψη, ο Batman είναι το αρχέτυπο του αντιήρωα: δεν έχει υπερδυνάμεις, καταδιώκεται από το τραυματικό του παρελθόν και κρύβεται πίσω από τη μάσκα του. Ο σκοπός του είναι να προστατεύει τους αδύναμους και να απονέμει δικαιοσύνη εκεί που αδυνατεί να το κάνει ο νόμος, ωστόσο τα μέσα που χρησιμοποιεί συχνά είναι αμφισβητήσιμα και τα κίνητρά του ισορροπούν στο λυκόφως μεταξύ του αισθήματος δικαίου και της προσωπικής του ανάγκης για εκδίκηση.

Ο Joker είναι, ουσιαστικά, το αντίθετο του Batman από κάθε άποψη. Εκεί που ο Batman είναι μαυροφορεμένος και σκυθρωπός, ο Joker ντύνεται με απίθανα χρώματα και γελάει υστερικά σε κάθε ευκαιρία. Ο Batman παρά την ανορθόδοξη γκαρνταρόμπα του, που αποσκοπεί στο να προκαλεί τρόμο στους εγκληματίες, πιστεύει σε μια δίκαιη κοινωνία και στην κατά βάθος καλή φύση της ανθρωπότητας στο σύνολό της. Ο Joker δεν έχει καμία πίστη στην ανθρωπότητα και απλά θέλει να φέρει το χάος. Θεωρεί την κοινωνία υποκριτική, ένα μέσο χαλιναγώγησης των αδύναμων και καταπίεσης των "περιθωριακών", όπως ο ίδιος, από τους ισχυρούς που δεν ενδιαφέρονται για τίποτα πέρα από το χρήμα και τη δύναμη που αυτό τους αποφέρει.



Είναι χαρακτηριστικό το ότι η περσόνα που υποδύεται ο Batman δεν δίνει πολλά ερμηνευτικά περιθώρια στους ηθοποιούς που κατά καιρούς τον υποδύθηκαν και ο τόνος δίνεται περισσότερο από το ύφος της σκηνοθεσίας, με την προσέγγιση του χαρακτήρα να την ακολουθεί. Αντίθετα, η φύση του Joker αφήνει τα πεδίο σχεδόν ελεύθερο στον ηθοποιό που ερμηνεύει το φονικό κλόουν, με αποτέλεσμα σχεδόν κάθε εκδοχή του να είναι διαφορετική από τις υπόλοιπες.

 Από την ταιριαστά καρτουνίστικη καρικατούρα του Jack Nicholson στην ταινία του Burton, το αξέχαστο φωνητικό ρεσιτάλ που έδινε κάθε φορά ο Mark Hamill στα κινούμενα σχέδια, μέχρι την εμβληματική ερμηνεία του Heath Ledger που του χάρισε δίκαια το Oscar, ο χαρακτήρας του Joker, πολυσχιδής και απρόβλεπτος, συχνά επισκιάζει εκείνον του σχεδόν μονολιθικού Σκοτεινού Ιππότη.

Η αριστουργηματική τριλογία του Nolan και ειδικά το δεύτερο μέρος της, The Dark Knight, έβαλε τον πήχη πολύ ψηλά για τις ταινίες με υπερήρωες γενικά και για τον ρόλο του Joker ειδικότερα. Μέχρι σήμερα φαινόταν δύσκολο να καταφέρει κάποιος να δώσει μια άλλη, πραγματικά ενδιαφέρουσα, εκδοχή του αιώνιου αντιπάλου του Batman. O Jared Leto που το επιχείρησε, δεν το κατάφερε, παρά τις ικανότητές του.



Και φθάνουμε έτσι στον Joaquin Phoenix. Είναι η πρώτη φορά που ο Joker αποκτά τη δική του ταινία και συγκεκριμένα αυτό που αποκαλείται origin story, την ιστορία που αφηγείται δηλαδή το πώς ένας κοινός θνητός μετατράπηκε στον Πρίγκηπα των Κλόουν. Για την ακρίβεια, είναι η πρώτη φορά που ένας super-villain, ένας "υπερκακός" ας τον πούμε αδόκιμα, έχει αυτή την τιμή και αυτό αρκεί για να καταλάβει κανείς το πόσο δημοφιλής είναι ο χαρακτήρας, αλλά και το πόσο ενδιαφέρον έχει η εξερεύνησή του κινηματογραφικά.

Ο Joaquin, αδερφός του αδικοχαμένου River Phoenix, είναι ένας ηθοποιός ο οποίος έχει δώσει επανειλημμένα εξαιρετικές ερμηνείες και έχει βρεθεί υποψήφιος για το χρυσό αγαλματίδιο, χωρίς να το κερδίσει ως τώρα. Η φετινή ταινία του Todd Philips ίσως να του δώσει την ευκαιρία να το καταφέρει.



Ο σκηνοθέτης, παραγωγός και σεναριογράφος, περισσότερο γνωστός από τη σειρά κωμωδιών Hangover, δοκιμάζει εδώ κάτι εντελώς διαφορετικό: την καταγραφή της σταδιακής μεταμόρφωσης του Arthur Fleck σε Joker, η οποία  γίνεται με σχεδόν εμμονικό τρόπο, καθώς η κάμερα ακολουθεί τον Phoenix συνεχώς, καταγράφοντας κάθε του έκφραση και κίνηση, ενώ ο κόσμος γύρω και μέσα του καταρρέει.

Η μεταμόρφωση του Phoenix είναι ολοκληρωτική: από το αποστεωμένο του σώμα, μέχρι τις αλλόκοτες κινήσεις, τον τρόπο που τρέχει, τις εκφράσεις του και, πάνω απ’ όλα, το γέλιο του. Τίποτα σε αυτόν τον ρόλο δεν θυμίζει κάτι από προηγούμενες του ερμηνείες.



Το σενάριο που υπογράφει ο Phillips και ο Scott Silver οδηγεί τον χαρακτήρα σχεδόν νομοτελειακά στην πτώση, χωρίς να του δίνει καμία ευκαιρία να ξεφύγει. Ό,τι θετικό υπάρχει στη ζωή του Arthur σφυροκοπείται ανελέητα μέχρι να γίνει αγνώριστο, σαν το πρόσωπό του κάτω από το μακιγιάζ του κλόουν. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας επίδοξος κωμικός που εργάζεται ως κλόουν στη βρώμικη και χαοτική Gotham City, τη φανταστική πόλη-γενέτειρα του Batman, κάπου στη δεκαετία του '80.
Ζώντας με τη μητέρα του, που αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα, έχει ως μόνη διαφυγή την εκπομπή του ινδάλματός του, του κωμικού Murray Franklin (Robert De Niro) και τη συλλογή ανεκδότων την οποία φιλοδοξεί να χρησιμοποιήσει ως υλικό για να ξεκινήσει την καριέρα του στο stand-up.

 Η επιλογή του De Niro για το ρόλο εκτός από εύστοχη δεν είναι τυχαία, καθώς η συγκεκριμένη εκδοχή της ιστορίας του Joker "παντρεύει" στοιχεία του εμβληματικού κόμικ The Killing Joke, του συγγραφέα Alan Moore (Watchmen, "V" for Vendetta) με την ταινία The King of Comedy του Martin Scorsese, όπου ο De Niro υποδύεται έναν άτυχο κωμικό ο οποίος ζει με την μητέρα του.
Η επιρροή του Scorsese είναι εμφανής παντού: το Gotham του Phillips θυμίζει τόσο τη Νέα Υόρκη του Ταξιτζή, ώστε δε θα φαινόταν διόλου περίεργο να πεταχτεί ξαφνικά ο Travis Bickle για να βρίσει τον μανιακό κλόουν που έπεσε τρέχοντας πάνω στο ταξί του σε κάποια από τις σκηνές καταδίωξης της ταινίας.



Στην απόδοση της αίσθησης αυτής συμβάλλει καθοριστικά και η εξαιρετική φωτογραφία του Lawrence Sher, μόνιμου συνεργάτη του σκηνοθέτη, ο οποίος δεν έχει ίσως τόσο συχνά την ευκαιρία να μας δείξει τις ικανότητές του. Το κίτρινο των φώτων της πόλης και το μπλε κυριαρχούν στην παλέτα του, αντικατοπτρίζοντας την ηθική κατάπτωση του Gotham και την ψυχολογική κατάσταση του Joker αντίστοιχα. Ο ήλιος εμφανίζεται σπάνια και όταν αυτό συμβαίνει έρχεται σε αντίθεση με την αίσθηση που δίνει η σκηνή, παίζοντας περισσότερο το ρόλο προβολέα στο θέατρο όπου πρωταγωνιστεί ο Joker, παρά κάποιας αχτίδας αισιοδοξίας.

Το soundtrack της πτώσης μας προσφέρει η Hildur Guðnadóttir (Chernobyl, Sicario: Day of the Soldado) και αυτό είναι αντίστοιχα σκοτεινό και τελετουργικά αργό, δένοντας άψογα με το σύνολο της ταινίας. Ακόμα και στις σκηνές που υπάρχει ένταση το τέμπο δεν ξεφεύγει ιδιαίτερα, ενισχύοντας την αίσθηση του αναπόφευκτου πεπρωμένου του πρωταγωνιστή. Η μουσική της Ισλανδής συνθέτριας έρχεται σε αντιδιαστολή με τα τραγούδια που έχουν επιλεγεί για την ταινία, όπως κλασικά κομμάτια του Σινάτρα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν αναφορές σε κλόουν ή σε χαρούμενα θέματα.



Ας ξεκινήσουμε επισημαίνοντας τι δεν είναι το Joker: δεν είναι μια ταινία-κόμικ, ούτε καν ένα σκοτεινό παραμύθι, όπως οι εκδοχές του Burton. Δεν είναι κάτι που θα πάει κανείς να δει όπως μια οποιαδήποτε αντίστοιχη ταινία με υπερήρωες, η οποία μπορεί να μας προσφέρει ψυχαγωγία, επικές σκηνές μάχης, ενίοτε μια δόση δράματος και αναπάντεχα καλής ανάπτυξης χαρακτήρων, όπως το πρόσφατο Avengers: Endgame. Δεν είναι ούτε καν μια πιο ρεαλιστική-φιλοσοφική άποψη πάνω στο είδος, όπως οι ταινίες του Nolan, αν και σίγουρα συγγενεύει περισσότερο με αυτές, παρά με την καθαυτό αισθητική των κόμικς.



Η ταινία του Phillips είναι καταθλιπτική, αδυσώπητα σκληρή, αλλά ταυτόχρονα καθηλωτική με έναν εφιαλτικό τρόπο. Ο Joker του Phoenix ξεκινά ως Arthur που υποδύεται έναν κλόουν και αποδομείται σχεδόν σε κάθε στιγμή της ταινίας, μέχρι να μην μείνει τίποτα από τον άνθρωπο πίσω από το μακιγιάζ. Ο Batman (που δεν υπάρχει ακόμα στην ταινία) κρύβεται πίσω από τη μάσκα του και υποδύεται την περσόνα του σκοτεινού εκδικητή. Ο Arthur, όμως, χάνεται ολοκληρωτικά στην προσωπικότητα του Joker, ενώ ο σκηνοθέτης δεν χάνει την ευκαιρία να κάνει ένα σχόλιο σχετικά με τις ψυχικές διαταραχές και το πώς αυτές αντιμετωπίζονται από την κοινωνία μας. Δεν αρκείται απλά στην καρικατούρα μιας αόριστης παραφροσύνης για να εξυπηρετήσει το στερεότυπο του «κακού».



Ο συγκεκριμένος Joker δεν είναι «κακός»: το γέλιο του μοιάζει περισσότερο με λυγμό ή ρόγχο, δεν έχει τη θεατρικότητα όλων ανεξαιρέτως των άλλων εκδοχών του χαρακτήρα και δεν είναι κάτι που θυμάμαι να έχω ξαναδεί ή ξανακούσει ποτέ. Παρόλη τη βία στην οποία μοιραία καταφεύγει ο πρωταγωνιστής τελικά, η ερμηνεία του Phoenix είναι τόσο ανθρώπινη που είναι απλά αδύνατον να τον μισήσεις.

 Αδικημένος και κατατρεγμένος εκ γενετής, ο Arthur είναι ένας απόλυτα τραγικός χαρακτήρας, ακόμα περισσότερο και από την εκδοχή του Joker που έγραψε κάποτε ο μεγάλος Alan Moore και η βία που παράγει είναι απλά ανακύκλωση εκείνης που έχει δεχθεί σε όλη του τη ζωή.

Είναι σχεδόν κρίμα που δεν θα υπάρξει κάποια συνέχεια στην αυτόνομη ταινία του Phillips. Από την άλλη, η ενδεχόμενη συνάντηση αυτού του Joker με κάποιον Batman που θα υστερούσε έστω και ελάχιστα από την τελειότητα θα ήταν ενδεχομένως καταστροφική.
Ο Heath Ledger άφησε πίσω του μια πραγματικά αξέχαστη ερμηνεία, ίσως την καλύτερη της τραγικά σύντομης καριέρας του. Αν όμως μπορούσε ποτέ να υπάρξει ένας Joker στη δική μας πραγματικότητα, αυτός θα ήταν ο Joker του Joaquin Phoenix.




Επίλογος:

Προσωπικά μένω μαγεμένος από την παρουσίαση αυτή του Νίκου!
Και δεν είναι λεκτική υπερβολή. Άλλωστε δεν έχει την "ανάγκη" μου.
Σε ένα κινηματογραφικό είδος που το λατρεύω. Αυτό με τα σκοτάδια του, τους γκρίζους ψυχολογικούς κόσμους, τους χαρακτήρες που αποδομούνται αναδεικνύοντας τα σκοτεινά κελάρια της ψυχής του, έρμαια σε έναν άγριο και επιθετικό κόσμο.




Νίκος Παπακωνσταντίνου:  Μπορείτε να τον παρακολουθήσετε στο blog:  Χρεωκοπημένοι Καιροί
Είναι συντάκτης του blog. Μεταφραστής και έχει επίσης και το blog:  "Indebting Times"
Μία όχι-ακριβώς μετάφραση του εν λόγω ιστολογίου στα Αγγλικά. Επίσης αρθρογραφεί στον ιστότοπο Enternity.gr , ο οποίος ασχολείται με κινηματογράφο, videogames και όχι μόνο.


Η Επιμέλεια των εικόνων δική του. Η Επιμέλεια και διόρθωση του κειμένου της αγαπημένης μας φίλης Κατερίνας Προνάκη-Fakida από τα "Μονοπάτια"

Ένα μεγάλο "ευχαριστώ" από μένα και στους δύο και φυσικά ειδικότερα στον Νίκο, που τιμά με την παρουσία του και την συνεργασία του το CINEFIL.